Melkveehouders Siebe en Bartele Bijma zetten in op een hoge melkproductie en een nauwe samenwerking met nabijgelegen akkerbouwers. Met stro in de ligboxen verlagen ze hun mestafzetkosten en verblijden ze akkerbouwers met kwaliteitsmest met een hoog organische stofgehalte. Een win-winsituatie.
Melkveehouders Siebe (53) en Bartele (29) Bijma in het Friese Feinsum hebben de afgelopen jaren meerdere veranderingen doorgevoerd in hun bedrijfsvoering. Lopend over de voergang valt meteen op dat vader en zoon Bijma stro gebruiken als boxbedekking. ‘De koeien liggen er heerlijk op’, zegt Siebe Bijma, terwijl hij naar de dieren wijst.
Met 125 melk- en kalfkoeien en 70 stuks jongvee op 45 hectare hebben de maten een intensief bedrijf. Door de afbouw van de derogatie zijn hun mestafzetkosten de afgelopen jaren behoorlijk opgelopen. ‘Op jaarbasis voeren we zo’n 2.500 kuub mest af, tegen variërende kosten van € 20 tot € 30 per kuub’, zegt Bijma.
‘De koeien doen het goed op ontsloten koolzaad’
Met een goede melkprijs kunnen de melkveehouders de oplopende mestafzetkosten wel opvangen. Maar de ondernemers kijken vooruit en willen hun kosten drukken, zonder afhankelijk te zijn van een hoge melkprijs. Met de keuze voor stro in de boxen zien de ondernemers hun mestafzetkosten met ongeveer de helft teruglopen. Ze maken van een bedreiging een kans, zegt Bijma. ‘Het is geen noodsprong, maar een oplossing om het tij te keren. Degene die zich aanpast, houdt het ’t langst vol.’
Wat is Canolabooster?
Canolabooster is ontsloten koolzaad, rijk aan ruw vet en daarmee erg energierijk. Dankzij een verfijnd ontsluitingsproces kan de koe dit ruw vet daadwerkelijk benutten. Het resultaat is een efficiënte energiebron zonder het risico op pensverzuring. Hoogland BV testte het product in 2024 op drie melkveebedrijven in de praktijk. De resultaten waren hoopgevend, maar technische uitdagingen rond het ontsluiten en de houdbaarheid maakten het product toen nog niet praktijkrijp. In 2025 is het project voortgezet. De technische hobbels zijn overwonnen en Canolabooster is nu productie- en praktijkrijp. ‘Doordat het vet langzaam vrijkomt, helpt Canolabooster een stabiel energieniveau te creëren in het rantsoen. Dat resulteert in meer melk per koe, zonder daling van de vet- en eiwitgehalten in de melk. Vaak hebben onverzadigde verzuren wel een negatieve impact op de gehalten, maar het gebruik van Canolabooster laat dit in de praktijk niet zien’, licht Freddy Kingma van Hoogland BV toe. Hij begeleidt onder anderen ook de Bijma’s bij hun voerstrategie en rantsoensamenstelling.
Inzet op meer melk
De melkveehouders zetten op hun intensieve bedrijf maximaal in op het melken van veel liters. De 2×7-melkstal (type 50 graden) werd in 2021 vervangen voor twee Fullwood-melkrobots. ‘We hebben vanaf 2018 een paar jaar aan weidegang gedaan, ook nog in combinatie met de robots. Daar zijn we later weer vanaf gestapt, om volledige controle te hebben over het voeren en melken’, zegt Bijma. De ondernemers namen daarbij ook afscheid van FrieslandCampina en leveren nu voor het Koe Bewust-programma van A-ware.
Sinds 2014 werken ze met een voermengwagen. Het rantsoen van de koeien bestaat uit kuilgras, mais, sodagrain, mineralen en raapschroot. De nieuwmelkte koeien krijgen daarbij de eerste 50 dagen propyleenglycol gevoerd. Door het raapschroot is een kleine 20% ontsloten koolzaad gemengd, ook wel Canolabooster genoemd (zie kader). ‘Canolabooster vervangt raapschilfers in het rantsoen. Het energierijke ontsloten koolzaad werkt minstens zo goed en is goedkoper’, aldus Bijma.
De melkveehouders betrekken het product sinds driekwartjaar van leverancier Hoogland BV. ‘De koeien doen het er goed op. Het product is eigenlijk geruisloos ingepast in het rantsoen. We melken goed en zijn tevreden’, zegt Bijma. In de praktijk betekent dat een rollend jaargemiddelde van 11.500 kilo met 4,10% vet en 3,60% eiwit.
De melkveehouders sturen op het voersaldo per koe per dag. Medio oktober komt dit kengetal uit op € 15, exclusief ruwvoer. ‘Iedere hap moet raak zijn. We willen krachtvoer op rendabele wijze inzetten. Bij een hoge melkprijs kan het lonen om meer krachtvoer in te zetten. Gezondheid is en blijft de basis. Daarbij gaan we uit van ten minste 15 kilo drogestof uit ruwvoer.’
Dure grond met kansen
Het melkveebedrijf van de Bijma’s ligt overduidelijk in een akkerbouwgebied. De locatie op vruchtbare klei brengt voor- en nadelen met zich mee. De grond is weliswaar ‘stervensduur’, maar biedt ruime mogelijkheden tot samenwerking. De melkveehouders ruilen bijvoorbeeld al jarenlang grond met nabijgelegen akkerbouwers. Met de keuze voor stro als boxbedekking intensiveren ze de samenwerking, zo vertelt Bijma. ‘Waar we voorheen drijfmest afzetten, voeren we nu vaste mest af. Akkerbouwers zijn dol op de steekbare kwaliteitsmest die veel organische stof bevat. Na de graanoogst rijden ze de mest als bodemverbeteraar uit op de stoppel. Het is een win-winsituatie.’
De keuze voor stro in de boxen ging bij de ondernemers gepaard met de nodige stalaanpassingen. De traditionele roostervloer is afgedekt met rubbermatten, die door de Bijma’s zelf van profiel zijn voorzien. Er zijn mestschuiven met kettingaandrijving geïnstalleerd en de ligboxen worden gerenoveerd.
‘We zijn vorig jaar van april tot november bezig geweest en hebben alles in eigen beheer gedaan’, blikt Siebe Bijma terug. De totale kosten bedragen zo’n € 70.000. ‘We hebben intussen ook rubbermatten geleverd aan collega-veehouders’, vertelt de melkveehouder.
Minishovel met strostrooier
Achter de stal ligt een imposante stapel strobalen opgeslagen. Het stro is afkomstig van akkerbouwers uit de buurt. ‘Het gaat om zo’n 160 ton. We hebben het stro laten persen en zelf van het land gehaald’, zegt Bijma. Door het stro rechtstreeks en tijdens het seizoen aan te kopen, weten de melkveehouders de strokosten aanzienlijk te drukken.
De ondernemers lopen tweemaal daags de ligboxen langs en vullen de boxen ’s middags bij met een verse laag stro. Er gaat een pak stro per dag doorheen. Het instrooien is zo gepiept en kost hooguit 20 minuten per dag. De Bijma’s gebruiken daarvoor een minishovel met een strostrooier. Ze rijden over de dichte vloer en gaan pal langs de boxen. De melkveehouders willen op termijn een automatische strostrooier installeren aan een rail in de stal.
Met stro als boxbedekking ervaren de koeien veel comfort. Wat hygiëne betreft maken de ondernemers zich ook geen zorgen. Ze zagen het celgetal zelfs dalen van 250 naar 150. ‘We gebruiken het middel Actisan360 om de hygiëne in de boxen te waarborgen en de bacteriedruk te beperken’, vertelt opvolger Bartele Bijma.
Overdekte mestopslag
Na de reeks aanpassingen op hun bedrijf zijn de melkveehouders nog niet uitgebouwd. ‘We moeten een deel van de ligboxen nog aanpakken’, zegt Siebe Bijma. Naast plannen voor de automatische stroverdeler willen de ondernemers ook een overdekte opslag voor de vaste mest realiseren. De uitvoering doen ze in eigen beheer. ‘Bij de bouw is hier nog nooit een aannemer aan te pas gekomen’, besluit Bijma.
