Normaal gesproken zou de slechtste periode van het jaar inmiddels achter ons liggen. De ganzen horen dan vertrokken te zijn. Maar wat is normaal tegenwoordig? De grauwe gans heeft inmiddels permanent asiel gekregen langs onze kust. Schuw zijn ze allang niet meer. Ze lopen tussen rotondes, langs de zeedijk en zelfs in een vijver naast het Abe Lenstra-stadion: kuikens keurig achter moeder aan. En eerlijk is eerlijk, het is een prachtig gezicht. Dat meen ik oprecht. Toch kan ik er lastig van genieten.
Op ons bedrijf is dit voorjaar op 52 hectare schade getaxeerd aan de eerste snede. Na het bemesten, na de peperdure kunstmest, zie je de opbrengst letterlijk verdampen tussen de ganzenveren. We schrijven tweede helft mei, als ik dagelijks nog steeds een kleine honderd ganzen uit het gras verjaag. Het is frustrerend, stressvol en vooral uitzichtloos. Ze blijven langer, worden talrijker en niemand lijkt nog te weten waar de grens ligt. We zijn inmiddels het Ter Apel van de ganzenopvang geworden. De instroom stopt nooit, de opvang raakt overvol en iedereen kijkt vooral naar elkaar.
En dat laatste is de kern van het probleem. We zijn dol op natuur, zolang de kosten ergens anders terechtkomen. We hebben ervoor gekozen de gans ruimte te geven. Prima. Maar doe dan ook eerlijk door onder ogen te komen wat dat betekent. Want gedogen verandert vroeg of laat in beheersen. En beheersen kost meer en meer geld, heel veel geld.
De wolf is hetzelfde verhaal. Een indrukwekkend roofdier, terug in Nederland na lange afwezigheid. Prachtig voor natuurdocumentaires. Totdat er schapen worden gegrepen, pony’s worden doodgebeten en regio’s met de gevolgen blijven zitten. Ook daar zien we dezelfde reflex: eerst romantiseren, daarna de tegenstrijdigheid in de consequenties. Resultaat: doodgebeten schapen en pony’s en geen echte oplossingen.
Ik kan enorm genieten van onze prachtige natuur en ben er absoluut niet op tegen. Integendeel. Maar natuurbeleid zonder eerlijk economisch gesprek is geen visie, maar het doorschuiven van de rekening. We blijven om de hete brij heen draaien, schuwen het lastige gesprek en leggen de rekening structureel neer bij boeren, vissers, transporteurs en ondernemers.
We belijden minder regels maar net als de grauwe gans groeit de overheid in populatie. Het aantal overheidsbanen is verder gestegen en daarmee het percentage op de totale economie. Op papier willen partijen een kleinere, efficiëntere overheid. In de praktijk komen er vooral beleid, regels en controleurs bij die meestal niet tot resultaat hebben dat er meer handelingsperspectief ontstaat.
Waar ik voor pleit is dat we het echte gesprek gaan voeren. Dilemma’s belicht vanuit meerdere perspectieven. Over de balans tussen natuur en economie. Over hoeveel ruimte Nederland nog laat voor ondernemerschap. Niet alles kan overal, maar wat kan waar wel? En over de vraag of we nog begrijpen dat economische slagkracht niet vanzelf ontstaat. Hoe zorgen we dan voor een goede staat van instandhouding van de natuur?
Makkelijk? Nee. Nodig? Zeker!
Want een samenleving kan uiteindelijk niet alleen leven van ganzen en wolven.
Ik ga maar weer een rondje ganzen verjagen…
Pieter van der Valk
Melkveehouder in Ferwoude
