Nu de stikstofwolk optrekt, neemt de landelijke politiek het heft in handen. De natuur schiet met alle Haagse voorstellen weinig op, maar op papier wordt er ruimte gecreëerd. En daar is het de overheid om te doen, ruimte creëren voor infrastructuur en woningbouw.

Het irriteert en frustreert dat boeren zo worden weggedrukt. Maar het is ook duidelijk dat de maatschappij de huidige inrichting van het platteland en de speelruimte voor de landbouw niet meer blieft. Of het volk daartoe opgehitst wordt door een klein clubje ‘groene graaiers’, dat alles aangrijpt om de agrarische sector in een kwaad daglicht te zetten? Zou kunnen.

Feit is dat overal in West-Europa jonge stedelingen hun consumptiepatroon compleet anders inrichten. Zij eten veel meer plantaardig en minder vlees, kopen bijna geen auto’s meer en spreken over zaken als ‘vliegschaamte’ op een volstrekt serieuze wijze.
Met de impact van de coronacrisis als versterker en versneller in dit proces, groeien we de komende jaren naar een maatschappij waarin burgers zich echt moeten én willen verantwoorden voor hun manier van leven. Daar hoort minder vliegen bij, maar ook anders eten en het direct en indirect investeren in duurzaamheid.

Het zijn ontwikkelingen die door veel melkveehouders als bedreigend worden ervaren. Maar omdat ze niet te stoppen zijn, is het beter om de kansen ervan in te zien en die te benutten. Dat kan inmiddels door in te zetten op allerhande vergroeningmogelijkheden en verduurzaming. Was hier vijf jaar geleden nog amper geld mee te verdienen, inmiddels betalen verschillende zuivelfabrieken duurzaamheidspremies die vanaf 2021 oplopen tot 5 cent per kilo melk. Met de opkomst van de koolstofbank wordt ook CO₂-opslag via blijvend grasland binnenkort echt beloond. Net zoals de inzet op blijvend grasland waarschijnlijk leidend wordt voor wie over enkele jaren nog GLB-geld ontvangt.

Het grijpen van de kansen die de veranderende vraag uit de samenleving biedt, is beslist niet altijd eenvoudig en snel te realiseren. Maar boeren die louter vast blijven houden aan het huidige model en met oogkleppen op blijven opereren vanuit de gedachte ‘ik verander niet, want ik doe niks verkeerd’ vinden vroeg of laat de theorie van Darwin op hun pad: ‘Het is niet de sterkste of intelligentste van de soort die overleeft, maar hij die het beste reageert op veranderingen.’